Baku, pałac Hadżi Zejnalabdina Tagijewa (-)

LOKALIZACJA: Azerbejdżan (Azerbaijan)

AUTOR: Józef Gosławski

Lokalizacja/Adres: AZ 1005, ul. Hadżi Zejnalabdina Tagijewa 4 (dawniej ul. Gorczakowskaja), Baku

Data powstania: projekt 1893, budowa do 1904

Dane techniczne: budynek murowany, elewacja pokryta wykładziną z jasnego piaskowca, żeliwne balustrady balkonów, drewniane elementy snycerskie.

obecnie siedziba Narodowego Muzeum Historii Azerbejdżanu

Opis

Ten dwukondygnacyjny budynek usytuowany jest w centrum Baku na narożnej działce u zbiegu dwóch ulic. Jest jedną z najbardziej znanych realizacji projektu Józefa Gosławskiego w tym mieście, a to głównie dzięki jej współczesnym przeznaczeniu o charakterze historyczno-kulturalnym.

Elewacja boniowana w stylu włoskiego renesansu, obłożona kamienną jasną wykładziną. Fasadę zaś charakteryzują wydatne gzymsy i bogaty detal w postaci obramień okiennych. Wewnątrz znajdują się dwa zamknięte podwórza, a pomieszczenia usytuowane są dwutraktowo. Uwagę zwracają oddzielne klatki schodowe wyłożone marmurem. W realizacji wykorzystano charakterystyczne dla projektów Gosławskiego właściwości lokalnych budulców, w tym piaskowca, mając na względzie bakiński klimat charakteryzujący się dużymi wiatrami i upalnym latem. Obecnie gmach mieści Narodowe Muzeum Historii Azerbejdżanu. Prezentujące style orientalny i europejski sale w dużej mierze zachowały swój pierwotny charakter. W budynku dziewięć pomieszczeń poświęcono życiu i wszechstronnej działalności jego właściciela Hadżi Zejnalabdina Tagijewa (po azersku: Hacı Zeynalabdına Tağıyeva). Dzięki współpracy specjalistów azerskich i włoskich zaaranżowano pomieszczenia prezentujące sylwetkę tego magnata przemysłowego i filantropa oraz tym samym jednej z najważniejszych i najbogatszych postaci Baku przełomu XIX i XX w. Do bodaj najbardziej reprezentacyjnych pokoi należy sala orientalna (tzw. mauretańska) a w niej mauretański portyk wsparty na trzech smukłych kolumnach oraz wykonany według rysunków Gosławskiego drewniany plafon o kształtach geometrycznych. Warto zobaczyć także dawny gabinet Tagijewa, bogatą bibliotekę, salon jadalny z dębowym wyposażeniem i orientalną roślinną dekoracją ścian, także pokój do bilardu, sypialnię czy buduar. 

 S. Fatułłajew-Figarow, Architekci Polscy w Baku. Józef Gosławski, „Architektura”, 1969, nr 3, s. 225-226; A. Chodubski, Aktywność kulturalna Polaków w Azerbejdżanie w XIX i na początku XX wieku, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego", 1986, nr 71, s. 217; S. Fatułłajew-Figarow, Architekturnaja encikłopedija Baku, Baku-Ankara 1998, s. 254-257; R. Badowski, Polscy architekci w Baku na przełomie XIX i XX wieku, w: Polacy w Azerbejdżanie, red. ks. E. Walewander, Lublin 2003, s. 250, il. 11; A. Chodubski, Polacy w Azerbejdżanie, Toruń 2004, s. 222-223; S. Fatułłajew-Figarow, Polscy architekci w Baku, Warszawa 2012, s. 19-20; Wybitni działacze Polscy: Józef Gosławski, w: <http://www.polonia-baku.org/pl/goslawski.phtml> [dostęp: 14.03.2014]; Polscy architekci w Baku, w: <http://www.kaukaz.net/cgi-bin/blosxom.cgi/polish/azerbejdzan/architekci_azerbejdzan> [dostęp: 14.03.2014]; Strona internetowa Narodowego Muzeum Historii Azerbejdżanu. Historia gmachu: < http://www.azhistorymuseum.az/index.php?mod=5&item=85&id=25> [dostęp: 26.03.2014]; R. Mustafajewa, Rola polskich architektów w kształtowaniu architektury miasta Baku na przełomie XIX i XX wieku, tłum. S. Filipczak, Warszawa 2014, s. 25, 33-34, 64.

 

Autor opracowania

Katarzyna Mączewska