Sesto San Giovanni, pomnik Ruchu Oporu (Sesto San Giovanni,monumento alla Resistenza)

LOKALIZACJA: Włochy (Italy)

AUTORZY: Anna Praxmayer | Pierro Bottoni

Lokalizacja/Adres: Sesto San Giovanni w aglomeracji Mediolanu

Data powstania:  1962-1963

Dane techniczne: sztuczny kamień, formy ażurowe – odlew w brązie, biały metal, kompozycja horyzontalna długości ok. 35 m

Opis

Pomnik został pomyślany przez architekta Piero Bottoniego jako, „una storia raccontata in forma piana e popolare”, w formie przypominającej Drogę Krzyżową. Obejmuje trzynaście „stacji” – symbolicznych epizodów z historii antyfaszystowskiego ruchu oporu we Włoszech w latach 1922-1945. Przedstawienia pokrywają mur, wznoszący się do góry stopniowo, nieregularnymi uskokami i zwieńczony postacią kobiecą Wiktorii, która wyciąga ręce ku drobnym ażurowym formom, wyobrażającym stado gołębi, o skrzydłach jakby trzepoczących  na tle nieba. Linia zamykająca mur od góry stanowić ma diagram aktywności partyzantów. Przedstawienia obejmują symbolicznie ukazaną: działalność konspiracyjną, jawny opór na wsi, upadek za czasów B. Mussoliniego, więzienia, obozy koncentracyjne i śmierć w walce, strajki robotników, walkę i ostateczne zwycięstwo.

Kompozycję pokrywającą mur tworzy fryz dynamicznych postaci o zarysowanych syntetycznie sylwetkach. Kolejne sceny reliefu swobodnie przechodzą jedne w drugie, ujęte po jednej stronie z dominacją form wypukłych i powtórzone po drugiej – negatywowo. Syntetyczny stylizowany rysunek bądź zamyka kształty plastyczne, bądź wcina się w płaszczyznę muru. Zarysy linii dopełnia zróżnicowana faktura, gładka, niekiedy nierówna, wręcz jakby poszarpana, a czasem pospiesznie nacinana gwałtownymi uderzeniami narzędzia. Surowy, ascetyczny beton potęguje ekspresję całości.

Anna Praxmayer przybyła do Mediolanu w 1962 r. jako beneficjentka stypendium im. Stelli Sas Korczyńskiej Bottoni, ufundowanego dla upamiętnienia zmarłej żony przez Piera Bottoniego dla młodych rzeźbiarek, absolwentek polskich uczelni artystycznych. Po ukończeniu pobytu stypendialnego pozostała jeszcze rok w Mediolanie, otrzymawszy od architekta propozycję współpracy przy realizacji pomnika. Bottoni dostarczył artystce ogólny szkic koncepcyjny formy monumentu oraz wyjaśnił, jakie przedstawienia powinien on zawierać. Praxmayer wykonała makietę pomnika i znajdujące się na nim kompozycje figuralne, ilustrujące ideę Bottoniego, a następnie z pomocą pracowników technicznych zrealizowała ostateczną wersję. Po powrocie do Polski artystka  utrzymywała nadal bliskie kontakty z Włochami, wykonała m. in. wystrój rzeźbiarski kościoła św. Maksymiliana Kolbe w Rawennie i przez wiele lat zasiadała w jury odbywającego się w tym mieście biennale małych form rzeźbiarskich, organizowanym przez franciszkańskie Centro Dantesco.

Piero Bottoni: opera completa, red. G. Consonni, L. Meneghetti, Milano 1990, s. 402-403 ; Il monumento-luogo. Cinque opere di Piero Bottoni per la Resistenza. Progetti e realizzazioni, 1954-1963, red. G. Consonni, G. Tonon, Cremona 2005; G. Ryba, Od intymnej refleksji po ekspresywną kontestację. Anna Praxmayer, Zofia Mitał, Zofia Kulik. Polskie artystki – stypendystki we Włoszech, „Quart”, nr 1(35), 2015, s. 48-60.

Autor opracowania

Grażyna Ryba