São Paulo, jednostka mieszkaniowa Itacolomy (São Paulo, Edificio Italocomy)

LOKALIZACJA: Brazylia (Brazil)

AUTORZY: Mosze Horowitz | Victor Reif

Lokalizacja/Adres: Rua Itacolomi 465, Higienópolis, São Paulo

Data powstania:  projekt 1960-1961; realizacja 1961-1964.

Dane techniczne: 12-kondygnacyjny budynek o podwyższonej, otwartej strefie parteru, mieszczącej  pomiędzy słupami konstrukcji nośnej funkcje reprezentacyjne. W nadbudowie (kondygnacja +12) zlokalizowano maszynownie wind, pomieszczenia techniczne i pralnie. Konstrukcja budynku jest monolityczna żelbetowa, belkowo-słupowa.

Opis

Budynek mieszkalny  stanowi jedno ze szczytowych osiągnięć projektowych autora, w głównym okresie jego aktywności zawodowej w Brazylii (1954-69). Budynek zlokalizowany jest w centralnej części dzielnicy ópolis, w trójkącie głównych alei  i da Consolação, w pobliżu parku Aires. Apartamentowiec autorstwa Reifa jest jednym z bardziej rozpoznawalnych budynków w okolicznych kwartałach publikowanym i cytowanym w opracowaniach. Został zaprojektowany według typologii budynku punktowego średniej wysokości, będącej rozwinięciem wypracowanego i rozpowszechnionego w latach 20. i 30. XX wieku modelu architektury funkcjonalistycznej. Charakterystyczna dla centralnych dzielnic metropolii jednostka mieszkaniowa o szkieletowej konstrukcji i wolnym planie, otwartej strefie wysokiego parteru mieszczącej reprezentacyjny westybul oraz recepcję, mieszkanie stróża i dodatkowe funkcje gospodarcze, posiada pełne otwarcie fasad z wielkopowierzchniowymi przeszkleniami i loggiami oraz  użytkowy stropodach.

Budynek wyposażono w dwie windy i klatkę schodową. W części narożnej, w otwartym parterze budynku urządzono ogródek. Budynek posiada garaż podziemny i inne udogodnienia, takie jak centralny zsyp śmieci z komorą na odpady umieszczoną w piwnicy.

Na typowej kondygnacji znajdują się dwa czteropokojowe mieszkania z kuchnią i dwiema łazienkami. Skrajne fragmenty planu przylegające do ścianach szczytowych zajmują sypialnie z wbudowanymi szafami. Obok nich usytuowano gabinet z loggią. Największym pomieszczeniem jest pokój dzienny, połączony z kuchnią przez otwartą strefę wejściową. Fasady  ściśle odwzorowują porządek konstrukcyjno-funkcjonalny budynku. Cztery przęsła rozpięte pomiędzy siatką słupów zostały wyakcentowane w podziałach fasady. Skrajne sekcje podzielono na pół pomiędzy loggie i sypialnie z pasowymi oknami; centralne sekcje są całkowicie przeszklone. Architekt zastosował niespotykany w jego innych projektach naprzemienny rysunek podziałów przeszkleń pokoi dziennych.

Na uwagę zasługuje również rozdzielenie komunikacji – powiązanie jednej z wind z tylną klatką schodową oraz osobnymi wejściami do kuchni związane jest z jej użyciem przez służbę. Ta ostatnia posiadała wydzielone pomieszczenie i toaletę w mieszkaniach. Takie rozwiązanie, stosowane często w okresie międzywojennym w luksusowych budynkach mieszkalnych, zniknęło prawie całkowicie z europejskich projektów powojennych ze względu na przemiany klasowe. Wyróżniającą cechą wykształconej w brazylijskich warunkach odmiany jednostki mieszkalnej jest nieobecność wspólnych funkcji dodatkowych, np. socjalnych, dostępnych dla mieszkańców. Rożni ją to od modelu spotykanego w dużych, samodzielnych jednostkach np. Unité d’habitation Le Corbusiera czy koncepcjach Metropolisarchitektur Ludwiga Hilberseimera.

Godna uwagi była również współpraca z artystami – używanie reliefów, mozaik i form rzeźbiarskich w strefach wspólnych, takich jak ściany pionów komunikacyjnych w strefie parteru lub przestrzenie westybulów. Reif w swoich projektach często używał plastyki architektonicznej oraz koloru włączając je jako istotne, integralne składowe artykulacji ważnych stref np. hallu. Jednym ze stałych współpracowników architekta był pochodzący z Włoch rzeźbiarz Domenico Calabrone, który z dużym prawdopodobieństwem był autorem trójkolorowej, abstrakcyjnej mozaiki na frontowej ścianie hallu opisywanego budynku.

Acrópole”, 1964, czerwiec, nr 307, s. 30-31; C.A. de Santis Amaral, Victor Reif: Una Arquitetura “Introvertida”, „Revista AU”, Sao Paulo, 1998, nr 78, s. 93-98.

Autor opracowania

Piotr Bujas